Między ogłoszeniem długiej listy a wyborem finalistów jest krótki moment, w którym o Bookerze można rozmawiać bez znajomości werdyktu. Nie ma jeszcze jednej książki skupiającej całą uwagę, są za to różne pomysły na to, czym może być współczesna powieść. W 2026 roku ten moment jest szczególnie ciekawy: obok nazwisk doskonale znanych czytelnikom znalazły się debiuty, kameralne historie rodzinne, eksperymenty formalne, satyra i literatura wyrastająca z science fiction.

Nie jest to ranking ani zestaw recenzji. Pięć poniższych tytułów wybraliśmy na podstawie oficjalnych opisów i uzasadnień jury jako przykłady kierunków widocznych na całej liście. Pokazują one, jakie tematy i formy mogą zdominować rozmowę przed ogłoszeniem shortlisty Booker Prize 2026.

Booker Prize 2026: długa lista, na której trudno znaleźć bezpieczny wybór

Jury pod przewodnictwem Mary Beard wybrało 13 powieści spośród 163 zgłoszeń. Wśród nominowanych są dwaj wcześniejsi laureaci Bookera, Marlon James i Douglas Stuart, ale także trzy osoby debiutujące. Sama obecność uznanych autorów nie zamknęła więc drzwi przed nowymi głosami. Co więcej, oficjalna charakterystyka listy podkreśla jej rozpiętość: od dystopijnego science fiction i powieści kryminalnej po historię królewską oraz przewrotną odmianę campus novel.

To ważniejsze niż poszukiwanie faworyta. Długa lista sugeruje, że jurorzy premiują książki, które korzystają ze znanych gatunków, ale nie przyjmują ich reguł bez negocjacji. Pełny zestaw nominacji i harmonogram nagrody można sprawdzić na oficjalnej stronie Booker Prize 2026.

„The End of Everything”: koniec świata bez wygodnego wyjaśnienia

Postapokaliptyczna powieść M. Johna Harrisona zaczyna się na wybrzeżu hrabstwa Kent. Kryzys już się wydarzył, państwo ledwie działa, a morze wyrzuca obiekty, których nie da się łatwo nazwać. Bohater utrzymujący się ze zbierania znalezisk wyławia coś, co zmienia postać i naśladuje ludzką mowę oraz zachowania.

Ten punkt wyjścia brzmi jak obietnica zagadki do rozwiązania, ale oficjalny opis książki kieruje uwagę gdzie indziej: ku granicom ludzkiego rozumienia. Katastrofa u Harrisona nie jest widowiskiem oglądanym z bezpiecznej odległości. To stan codzienności, w którym zawodzą instytucje, język i pewność, że świat nadal podlega znanym regułom. Dlatego „The End of Everything” warto obserwować nie tylko jako science fiction, lecz także jako powieść o życiu w epoce nieustannych kryzysów.

„Helen of Nowhere”: powieść, która zachowuje się jak sztuka teatralna

„Helen of Nowhere” Makenny Goodman wykorzystuje kameralną sytuację: pośredniczka pokazuje skompromitowanemu profesorowi dom na wsi i opowiada o jego poprzedniej właścicielce. Z czasem zwykła prezentacja nieruchomości zmienia się w spotkanie znacznie bardziej niepokojące. Wizja prostego życia blisko natury ma bowiem cenę, której nie da się wpisać do umowy kupna.

Jury zwraca uwagę, że książkę można odbierać zarówno jako powieść, jak i sztukę z czterema postaciami. Eksperyment formalny nie jest tu dekoracją. Odpowiada pytaniu, które brzmi znajomo dla współczesnego czytelnika: ile naprawdę jesteśmy gotowi zmienić, kiedy marzymy o ucieczce od dotychczasowego życia? Opis „Helen of Nowhere” zapowiada książkę niewielką objętościowo, ale rozpiętą między polityką, duchowością i kryzysem tożsamości.

„Black Bag”: prekariat twórczy zamknięty w czarnym worku

Luke Kennard wybiera pomysł, który na pierwszy rzut oka wygląda jak absurdalny dowcip. Bezrobotny aktor przyjmuje zlecenie od uniwersyteckiego profesora: podczas wykładów ma siedzieć w wielkim czarnym worku jako część eksperymentu psychologicznego. Sytuacja szybko obrasta w akademickie interpretacje, interesy i niespodziewane relacje.

Za komediową konstrukcją kryje się opowieść o niestabilnym życiu ludzi pracujących w kulturze, kryzysie męskości, samotności oraz próbach zarabiania na wszystkim, co przyciąga uwagę. To campus novel przeniesiona w rzeczywistość, w której uniwersytet nie daje poczucia bezpieczeństwa, a nawet cudza dziwność może zostać zamieniona w produkt. Oficjalna prezentacja „Black Bag” sugeruje satyrę aktualną, ale zainteresowaną również bardziej uniwersalnym lękiem: co zostaje z człowieka, gdy zawód i ambicje przestają budować jego tożsamość?

„John of John”: rodzina, klasa i queerowe życie poza wielkim miastem

Douglas Stuart wraca do tematów klasy, wstydu i trudnej bliskości, lecz umieszcza je na wyspie Harris w latach 80. Dwudziestodwuletni Cal po studiach artystycznych wraca do domu bez pieniędzy i wyraźnego planu. Czeka tam na niego ojciec: hodowca owiec, tkacz i ważna postać lokalnej wspólnoty prezbiteriańskiej. Syn zmienił się podczas nieobecności; rodzinny świat niemal wcale.

Siła tego pomysłu tkwi w miejscu. Historie o seksualności i zmianie społecznej często rozgrywają się w mieście, gdzie łatwiej zniknąć w tłumie lub znaleźć własne środowisko. W „John of John” każdy wybór odbywa się wewnątrz małej wspólnoty, splecionej religią, pracą i rodzinnymi zobowiązaniami. To nie tylko opowieść o powrocie do domu, lecz także pytanie, czy przynależność może przetrwać zmianę, której najbliżsi nie chcą zaakceptować.

„May We Feed the King”: historia jako schronienie i pułapka

Rebecca Perry zestawia dwie postaci oddzielone stuleciami. Współczesna kuratorka odtwarza wnętrza historycznych budynków i przygotowuje inscenizowane królewskie uczty. Średniowieczny władca obejmuje tron po śmierci starszych braci, choć nie pragnie władzy i może nie być gotowy do jej sprawowania. Im mocniej kuratorka zanurza się w jego losach, tym mniej wyraźna staje się granica między jej teraźniejszością a rekonstruowaną przeszłością.

„May We Feed the King” zapowiada ciekawą korektę klasycznej powieści historycznej. Nie chodzi wyłącznie o to, co wydarzyło się na królewskim dworze, ale również o współczesną potrzebę dopowiadania cudzych życiorysów. Historia staje się tu sposobem ucieczki, a zarazem przypomnieniem, że nawet najstaranniej zaaranżowana ekspozycja pozostaje interpretacją.

Co łączy najciekawsze książki z listy?

Wybrane tytuły różnią się tonem i konstrukcją, lecz powracają w nich podobne napięcia. Bohaterowie próbują odnaleźć się w instytucjach, które tracą autorytet: państwie, uniwersytecie, rodzinie, Kościele, monarchii czy muzeum. Gatunek nie daje już prostego schronienia. Dystopia nie wyjaśnia katastrofy, powieść kampusowa przestaje być komfortową zabawą dla wtajemniczonych, a historia nie obiecuje dostępu do jednej pewnej wersji przeszłości.

Na liście są też inne mocne kierunki: „The Disappearers” Marlona Jamesa mierzy się z queerowym życiem i homofobiczną przemocą na Jamajce końca lat 80., „The Things We Never Say” Elizabeth Strout rozsadza pozornie zwyczajne życie rodzinne, a „The Vivisectors” Missouri Williams radykalnie przetwarza konwencję dark academia. Razem tworzą zestaw, który bardziej interesuje się pęknięciami współczesności niż literackim komfortem.

Kiedy poznamy shortlistę Booker Prize 2026?

Shortlista zostanie ogłoszona 22 września 2026 roku podczas wydarzenia w londyńskim Southbank Centre. Zwycięzcę poznamy 9 listopada. Do tego czasu warto traktować długą listę jak mapę, a nie tabelę wyników. Pozwala zobaczyć, jakie pytania uznano dziś za warte literackiego ryzyka: jak żyć w świecie po kryzysie, kto ma prawo opowiadać historię, czy można wrócić do domu jako ktoś inny i co dzieje się z człowiekiem, którego praca przestała dawać mu miejsce w społeczeństwie.

Jeżeli Booker ma w 2026 roku wyłonić jedną książkę, która zostanie z czytelnikami na dłużej, odpowiedź dopiero nadejdzie. Już teraz widać jednak coś istotnego: najciekawsze powieści z listy nie próbują uspokajać. Zamiast tego znajdują nowe formy dla niepokoju, który dobrze znamy.

Czytanie książek to najpiękniejsza zabawa, jaką może zafundować sobie człowiek, rzekła pewnego razu pani Wisława Szymborska. Podpisuję się pod tym stwierdzeniem z pełną odpowiedzialnością. Gdybym mógł rozwinąć myśl naszej wielkiej Poetki, dodałbym, iż to nie tylko zabawa, ale także pouczające doświadczenie, mające wpływ na nasze życiowe decyzje.

Podsumowanie książkowego maja!

Czytam książki każdego dnia. Rano – tuż po przebudzeniu, leżąc jeszcze w łóżku. Albo na tarasie, kiedy całe otoczenie jeszcze śpi i nie ma zamiaru się budzić. Czytam w autobusie i w tramwaju, zastanawiając się, dlaczego robię to tylko ja i raptem (maksymalnie!) kilka osób… Książki towarzyszą mi, gdy studiuję i pracuję. Wtedy, gdy odpoczywam i jestem zajęty. Wczytuję się w nie przed snem, a czasami i o nich śnię.

Książki są obecne w moim życiu i pełnią w nim bardzo ważną rolę, a ten tekst jest książkowym podsumowaniem maja, który obfitował w liczne pozycje. Znajdziecie tutaj takie tytuły, jak „Błoto”, które urzekło mnie od pierwszej strony, „Ocalałe”, które wciągnęło w zagadkowy wir akcji, „Zielona Mila”, która odświeżyła obraz niezatapialnego dzieła samego króla, ale również książki, które swoją treścią wyzwoliły we mnie wiele myśli i pozwoliły spojrzeć na swoje życie z innej perspektywy. Zaczynajmy zatem przygodę po książkach, które być może was zainteresują!

• „Błoto” – Hillary Jordan

O książce pani Jordan wspominałem już na swoim Instagramie. „Błoto” jest książką osadzoną w czasach wojennych XX wieku i prezentuje problem rasizmu oraz relacje między „białymi”, a „czarnymi”, na amerykańskim południu. Roi się w niej od emocji, które kipią w bohaterach, uczuć oraz skrajnych nastrojów. Błoto pokazuje, jak fałszywe przekonanie oraz krzywdzące stereotypy mogą nie tylko brutalnie ranić, ale przede wszystkim przemieniać człowieka. Myślę, że książka jest doskonałą pozycją zwłaszcza dla nieco dojrzalszej publiki, która podejdzie do niej poważnie i refleksyjnie.

Źródło: lubimyczytac.pl

• „Wilczyca. Opowieść o sile natury i ludzkiej obsesji zabijania”– Nate Blakeslee

Jak to możliwe, aby książka o wilkach mogła być interesująca, zapytałem sam siebie, zanim zacząłem czytać. Odpowiedź znalazłem szybko. Może być nie tylko interesująca, ale przede wszystkim wzruszająca, poruszająca i wywołująca skrajne emocje. Od miłości, przywiązania przez gniew i nienawiść, a na smutku i ogromnym żalu kończąc. „Wilczyca” to prawdziwa opowieść o wilkach, zamieszkujących park Yellowstone. Autor, sugerując się licznymi rozmowami oraz notatkami osób, pracujących w parku i dosłownie żyjących obserwowaniem wilków, tworzy niezwykłą opowieść o wilczym przywiązaniu, oddaniu i cyklu życia. Może to zaskakujące, ale nie raz zakręciła mi się w oku łezka, a sympatia do tych czworonożnych stworzeń zdecydowanie wzrosła. Jeśli myślicie, że tylko człowiek jest na tyle rozumny, aby budować rodzinę, dbać o bliskich i chronić ich od zła, to koniecznie przeczytajcie „Wilczycę”. Rozjaśni wam umysł.

Źródło: lubimyczytac.pl

• „Zielona Mila” – Stephen King

Klasyka klasyki. Zarówno autor, jak i znany na całym świecie tytuł. Opis fabuły możemy sobie darować, gdyż na podstawie książki powstał jeden z najpiękniejszych filmów wszech czasów, który zapewne każdy zna. Wstyd się przyznać, ale film oglądałem kilkukrotnie, a spotkanie z książką nastąpiło dopiero po raz pierwszy… Wzruszająca, piękna i zastanawiająca. Z pozoru podważająca system karania, ale tak naprawdę przedstawiająca walkę dobra ze złem w najczystszej postaci. Zielona Mila to opowieść o poświęceniu, o targających człowieka wątpliwościach i rozdarciu. Stephen King przepięknie ukazał, że choć dobro ma raczej zawsze pod górkę, to koniec końców – wygrywa. Dokładnie tak jak w życiu.

Źródło: lubimyczytac.pl

• „Ocalałe” – Riley Sager

Czytanie książek w moim wydaniu sprowadza się do prostej zasady – staram się urozmaicać wybierane tytuły. Z tego więc powodu książka Riley Sager to jedyna „ klasyczna” beletrystyka , którą przeczytałem. „Ocalałe” zostały zbudowane na dość zagadkowej fabule. Główną bohaterką jest kobieta, która ocalała z traumatycznych wydarzeń, które miały miejsce parę lat wcześniej. Wypiera wszelkie wspomnienia związane z tamtym dniem i żyje w idealnej bańce niewiedzy. Jednak nagłe pojawienie się podobnej do niej powoduje, że bańka pęka, a ona musi mierzyć z czymś, na co nie jest przygotowana. Książkę czyta się bardzo szybko i naprawdę wciąga. Polecam wiele myśleć i rozważać w toku fabuły, bo nic nie jest takie oczywiste, jakie mogłoby się wydawać.

Źródło: lubimyczytac.pl

• „Urodzeni biegacze” – Christopher McDougall

Raczej nie polecam tej książki komuś, kto nie widzi i nie chce widzieć w bieganiu piękna. Dla mnie ta książka to głównie pochwała biegania i próba przywrócenia tej aktywności swobody, w jakiej się narodziła. Urodzeni biegacze przedstawiają – w moim odczuciu – nieco utopijną i podkoloryzowaną historię tajemniczego plemienia Tarahumara, które to jest dosłownie niezniszczalne w bieganiu. Jednak to, co udało mi się wywnioskować w toku lektury, to fakt, że tak naprawdę nie to jest najważniejsze. Autor stara się przekazać czytelnikowi, że bieganie to wolność i dokładnie tę wolność należy poczuć, biegając. Zbyt wiele czasu poświęcamy na nastawianie się na wyniki, konkretne osiągnięcia i zaszczyty, że zapominamy, jaką swobodę potrafi dać czysta radość, płynąca z przesuwania nogi za nogą.

Źródło: lubimyczytac.pl

• „Make your bed”- William H. McRaven

Czytanie książek jest chwilami zastanawiające. Bo jak wyjaśnić, że niektóre książki czyta się latami, a inne godzinami? Dokładnie tak było z tym tytułem. Pochłonąłem ją w dwie godziny. Po kilku dniach zrobiłem to raz jeszcze. Prosta, łatwa w odbiorze i nie sprawiająca problemów. Moim zdaniem nieco zbyt łatwa. Trochę pozbawia czytelnika myślenia. Oczywiście daje cenne wskazówki i wyjaśnia, o co chodzi z tym zastanawiającym ścieleniem łóżka każdego poranka, i dlaczego jest to takie ważne. Czytanie książek to tak naprawdę gra osobistych interpretacji, do których was zachęcam. Według mnie można z niej wyciągnąć pewną wartość, jeśli nie wpadnie się w pułapkę „przyjemnego i szybkiego czytania”. Czy jednak jest to książka na miarę swojej sławy? Oceńcie sami.

Źródło: lubimyczytac.pl

• „Cztery umowy” – Don Miguel Ruiz

Odkryłem ją, dzięki poleceniu Roberta Grynia na jednym z jego filmów. Czytając opis obawiałem się, że będzie banalna, ale naprawdę zawiodłem się i bardzo się z tego cieszę! „Cztery umowy” to przedstawienie człowieka oraz jego przekonań i ograniczeń, która sam na siebie nakłada, a które nie pozwalają mu żyć w pełni. Nie mówiąc już o życiu takim, jakie pragnie. Dlaczego warto szanować swoje słowo? Czemu nie warto niczego oczekiwać? Jak to jest z braniem wszystkiego do siebie? I czy zawsze musisz dawać z siebie sto procent? Na te wszystkie pytania znajdziecie odpowiedź w środku. Narracja jest prowadzona w nieco metaforyczny sposób, ale myślę, że w przypadku tej książki, działa to na jej korzyść.

Źródło: lubimyczytac.pl

• „Przeznaczenie. Wolność. Dusza.” – OSHO

Gdy podejdziecie do niej z włączonym krytycznym myśleniem w głowie, wtedy odniesiecie ogromną korzyść. Czytanie książek nie polega bowiem wyłącznie na przyjmowaniu za pewnik tego, o czym pisze autor. Wręcz przeciwnie. Aktywne i skuteczne czytanie, to kwestionowanie słów autora i poddawanie ich analizie. A Osho w „Przeznaczenie. Wolność. Dusza.” tych rozważań dostarczył mi pod dostatkiem. Skłamałbym, gdybym powiedział, że nie otworzył mi oczu na wiele spraw i nie sprawił, że nagle zacząłem lepiej rozumieć pewne niuanse. Ale również kłamałbym, gdybym powiedział, że ze wszystkim się zgadzałem. Dostrzegałem w paru miejscach pewne nieścisłości w jego wypowiedzi, ale nie można zapominać, że autor jest (a raczej był) z tego znany. Odrzucał wszelkie religijne dogmaty i dość mocno uosabiał się z kulturą wschodu. Czy warto? Na pewno. Ale tylko wtedy, gdy czytając, będziecie myśleli i dacie sobie wiele czasu na rozważania.

Źródło: lubimyczytac.pl

• „Człowiek w poszukiwaniu sensu”- Victor E. Frankl

Brak mi słów, aby opisać tę książkę. Jest naprawdę doskonałą pozycją dla każdego! „Człowiek w poszukiwaniu sensu” to historia autora – Victora Frankla, który przeżył obozy koncentracyjne podczas II wojny światowej. To zbiór jego przemyśleń oraz opisów, które stały się podwalinami pod logoterapię, mającą przywrócić człowiekowi sens w postrzeganiu rzeczywistości. Brzmi utopijnie i mocno „coachingowo”? Może być i tak, ale nie zapominajcie, że jest ona skuteczna. Jak to więc z tym sensem bywa? Sprawa jest dość złożona, ale mogę powiedzieć, że sens jest we wszystkim, bo to my go nadajemy i nikt nie może pozbawić nas wyboru. Swoboda wyboru to jedno, co zawsze będzie z nami. A śmierć? Co z nią? Nic. Wciąż możecie decydować, czy w drodze do rozstrzelania maszerujecie z wysoko podniesioną głową, czy ze skulonymi barkami. Wybór jest wszystkim…

Źródło: lubimyczytac.pl

• „Wielkie (i te nieco mniejsze) pytania psychologii”- Wiesław Łukaszewski

Miałem ogromną przyjemność mieć zajęcia z profesorem Łukaszewskim. Jest to dla mnie wzór profesjonalisty w każdym calu, który pomimo wieku zachowuje nienaganną prezencję oraz podtrzymuje standardy, które sam sobie wyznacza. Jego książka „Wielkie (i te nieco mniejsze) pytania psychologii” to pozycja nie tylko dla psychologów obecnych lub przyszłych. To doskonała lektura dla każdego, kogo choć trochę interesują mechanizmy, w których żyje. Napisana bardzo przystępnym językiem z licznymi odwołaniami do tekstów kultury, wykraczających poza dziedzinę psychologii. Czyta się ją przyjemnie, choć w tej przyjemności zawarta jest duża dawka wiedzy, często kłócąca się z tym, co wydaje się oczywiste.

Źródło: lubimyczytac.pl

• „Psychologia. Człowiek – Mózg – Świat.” – Stephen Kosslyn i Robin Rossenberg

Jeśli nie musicie, nie czytajcie. Nie dlatego, że jest zła i ta wiedza wam się nie przyda, ale dlatego, że o tej samej tematyce i o podobnym stopniu trudności, jest co najmniej jedna lepsza książka. Tą książką jest „Psychologia Współczesna” Spencera Rathusa. Czytałem obie i zdecydowanie polecam „Psychologię Współczesną”. W „Człowiek-Mózg-Świat” brakuje mi płynności i przystępności przyswajanego materiału przez czytelnika. Nie zapominajmy, że tak naprawdę to jest już podręcznik i znajduje się w nim sporo „suchych faktów”, ale pod kątem ich prezentowania „Człowiek-Mózg-Świat” w moim odczuciu odstaje. Z ciekawostek: egzamin, do którego ta książka mi służyła został przeze mnie zdany, więc wychodzi na to, że jestem zdrajcą!

Źródło: empik.com

Jakość ponad ilością. Książki nie są do odhaczania.

Czytanie książek to bardzo pouczające zajęcie i nie chciałbym, abyście sugerowali się wyłącznie ilością przeczytanych przeze mnie tytułów. Maj był dość specyficznymi miesiącem, bo miałem w nim wiele czasu tylko dla siebie na liczne przemyślenia oraz poznawanie otaczającego mnie świata. O wiele bardziej chciałbym zwrócić waszą uwagę, abyście czytanie książek przenieśli na wyższy poziom. Nie tylko pochłaniali, ale myśleli i świadomie rozważali przeczytane słowa. Nie bójcie się odłożyć książki w kulminacyjnym momencie, wyjść na spacer i przemyśleć to, co przeczytaliście. Czytanie książek to nie kolejne zadanie, które można odhaczyć. Nie traktujcie tego w ten sposób, bo pozbawiacie się ogromnej wartości.

Gdybym mógł zorganizować podium książkowego maja z przeczytanych przeze mnie książek, to wyglądałoby ono w ten sposób (kolejność przypadkowa):

• Człowiek w poszukiwaniu sensu.
• Błoto
• Cztery umowy

Tuż za nim na pewno znalazłaby się historia o niezłomnej Wilczycy, dużym czarnoskórym mężczyźnie oraz autorstwa wybitnego, polskiego profesora psychologii.

Czytajcie jednak i wyrabiajcie sobie własne zdanie. W maju miałem ogromne szczęście, bo naprawdę trafiłem na wartościowe książki. Nie zapominajcie również, że nawet z teoretycznie słabszej książki, można wynieść coś wartościowego. Wystarczy się tego doszukać.

Jeśli i wy chcecie podzielić ze mną ciekawymi tytułami, które ostatnio wpadły Wam w ręce, to gorąco zachęcam do kontaktu mailowego: bruchtomasz@gmail.com lub do komentowania pod jednym ze zdjęć na Instagramie.

Lopez Lomong i jego “Bieg po życie” to niezwykła książka o przetrwaniu, harcie ducha, wierze i życiu. Poruszająca od pierwszych stron i zmuszająca do refleksji jeszcze długo po przerzuceniu ostatniej kartki…

Will Smith w jednym ze swoich przemówień wskazał klucz do życia. Było nim bieganie oraz czytanie. Jedne z najprostszych czynności, jakie mogą przyjść człowiekowi do głowy. Dlaczego bieganie? Will Smith powiedział, że podczas biegania odzywa się w nas mały człowieczek, który nakazuje nam przestać męczyć swoje ciało. Gdy go pokonamy i nie poddamy się, nauczymy się przezwyciężać trudności w życiu. A dlaczego czytanie? Bo jak twierdził:

„Nie istnieje żaden nowy problem, który mógłbyś mieć.”

Dodawał, że nie ma na świecie problemu, którego ktoś wcześniej by nie przeżył i nie powstałaby na ten temat książka. Wierzcie mi lub nie, ale Will Smith wiedział, co mówi!

Lopez Lomong i jego książka.

Rozpocząłem od przytoczenia słów popularnego aktora, ponieważ przedstawiam wam recenzję książki, która ukazuje perypetie chłopca. Chłopiec ten nazywa się Lopez Lomong i od kilkunastu lat jest już dorosłym mężczyzną, dla którego bieganie znaczy coś o wiele więcej niż samo szuranie adidasami po asfalcie.

Źródło: biegambolubie.com.pl

„Bieg po życie” to autobiografia, która od pierwszych stron chwyta za serce. Już pierwsze zdanie na okładce powoduje, że nagle chcemy się dowiedzieć, kim jest ten czarnoskóry mężczyzna, przez co przeszedł i przede wszystkim: jak doszedł do tego miejsca. Brzmi ono:

„Miał zaledwie sześć lat, kiedy został porwany.”

Książka prezentuje losy przyszłego, profesjonalnego biegacza, ale bieganie nie jest w niej o dziwo dominującą wartością. A już na pewno nie w takim ujęciu, w jakim można byłoby się spodziewać. Opisy poszczególnych wyścigów są raczej dość mocno skondensowane i nierozwlekane na kilka stron. Lopez Lomong oraz Mark Tabb skupiają się na szeroko pojętym życiu głównego bohatera oraz uświadomieniu czytelnika, z czym musiał zmagać się nie tylko On, ale także tysiące podobnych mu dzieciaków.

Jeśli więc lubisz prawdziwe historie, które wywołują efekt „Ożeż Ty”, co kilka minut, polecam ją z czystym sercem. Lopez Lomong pozwala spojrzeć na swoją codzienność z zupełnie innej strony, o czym pisałem już TUTAJ.

Bieg po życie.

Z książki dowiadujemy się, że Lopez Lomong zostaje porwany w wieku sześciu lat ze swojej rodzinnej wioski w Sudanie Południowym. Ogarnięty wojną kraj staje się tykającą bombą, której wybuch odczuwają (jak to zazwyczaj bywa) Ci najbardziej niewinni i niezaangażowani w konflikt. Siłą wyciągnięty od matki, wraz z innymi chłopcami zostaje wrzucony na ciężarówkę. Samochód jest owiniętą plandeką bez jakiegokolwiek przepływu powietrza. Przypomina to przewóz bydła…

„Maszerując w ten sposób, czułem się jak jedna z krów ojca.”

Wysiadają na odludziu. Z dala od domu i rodziny. Umieszczeni w maleńkiej chatce, która według Lomonga była mniejsza niż jego obecny pokój gościnny. Było ich tam około osiemdziesięciu – wszyscy przestraszeni i niepewni przyszłości, która miała nadejść. A ta była straszna i mroczna. Dla wielu kończyła się zbyt szybko.

W końcu wraz z innymi trzema, starszymi od siebie chłopcami, podejmuje próbę ucieczki.

„Wolałem już umrzeć, niż siedzieć i czekać na śmierć w tym cuchnącym pomieszczeniu.”

Właśnie zaczyna swój bieg po życie, który trwać będzie jeszcze przez długie lata, a bieganie stanie się czymś więcej niż zwykłą czynnością…

Lopez Lomong został wybrany przez bieganie.

Ucieczką rozpoczyna się jego podróż, a samo bieganie zaczyna mieć większą wartość. Bieganie staje się dla niego szansą na nowe życie z dala od śmierci i wojny.

Nie sposób oprzeć się przekonaniu, że Lopez Lomong przez bieganie zostaje naznaczony. Jest w nim obecne cały czas i to od najmłodszych lat. Wspomina, że zanim został porwany, wiele rzeczy robił szybko. Nie potrafił usiedzieć w miejscu i często pytał swoich bliskich, czy może im w czymś pomóc. Książka przedstawia obraz chłopca, żyjącego beztrosko, z dala od problemów cywilizacyjnych zachodniego świata. Bez dostępu do mediów i najnowszych wieści, ale też bez dostępu do edukacji i bieżącej wody…

Zanim Lopez Lomong będzie mógł nawet pomyśleć o bieganiu, jako przyszłej karierze, musi przejść przez prawdziwe piekło. Od obozu uchodźców w Kenii, gdzie po raz pierwszy widzi białego człowieka i raczy się raz w tygodniu resztkami jedzenia wyrzucanymi przez biuro ONZ, po liczne późniejsze perypetie, sprowadzające się w głównej mierze do walki o swoje marzenia.

Źródło: FloTrack – Youtube

Ciekawe jest to, że sytuacja, w której się znalazł wcale nie łamała w nim ducha.

„Nigdy nie pomyślałem, że życie jest niesprawiedliwe, bo muszę jeść śmieci.”

Książka, która łamie bariery.

Wyobraźcie sobie, że kochacie grać w piłkę nożną, ale kiedy przychodzicie na boisko, okazuje się, że jest Was zdecydowanie zbyt wielu do gry. Aby zaradzić temu problemowi, wymyślacie dość proste reguły uczestnictwa. Grać mogą tylko te osoby, które ukończą bieg wokół osiedla.

A teraz zamieńcie trawiaste boisko z idealnie przystrzyżoną trawą na spękaną słońcem ziemię, optymalną temperaturę na afrykańskie upały, osiedle na obóz dla uchodźców, a normalne życie, na nieustanne odczuwanie głodu, pragnienia i tęsknoty za domem rodzinnym.

Czytając te słowa, pomyślałem sobie: „Spoko. Brzmi logicznie”. Ale kiedy czytałem dalej, zrozumiałem, że bieganie wokół obozu nie sprowadza się do kilometra, czy maksymalnie dwóch. To byłoby zbyt proste. Pętla wokół obozu liczy sobie – UWAGA – 30 KILOMETRÓW.

Naturalnie, że młody Lopez Lomong biegał ją niemalże każdego dnia (na boso!), a gdy ją kończył – szedł grać w piłkę. Nie miał możliwości zjedzenia zbilansowanego posiłku, czy choćby napicia się wody. Nie wiedział, czym jest utrata minerałów, odwodnienie, czy buty do biegania.

„Kiedy biegłem, byłem jedyną osobą, która miała kontrolą nad moim życiem.”

Przypomina mi się cytat z książki „Urodzeni Biegacze”, gdzie autor kieruje do czytelnika takie oto słowa:

„Urodziliśmy się, żeby biegać. Przyszliśmy na świat, ponieważ biegamy. Wszyscy jesteśmy Biegającymi Ludźmi […].”

Moim zdaniem w ten sposób łamane jest wiele ograniczeń ludzkości, które sami na siebie narzucamy. Bo czy gdyby młody Lopez Lomong wiedział, że bieganie trzydziestu kilometrów w jego wieku jest zdecydowanie nienormalne, to nadal by to robił? Nie wiadomo. Ale chłopak nie miał pojęcia o jakichkolwiek barierach. Robił to, bo – paradoksalnie – nie wiedział, że tak się nie robi. Bieganie traktował iście jak bieg po życie bez względu, w jakich warunkach się znajdował.

Uważam, że dokładnie tego brakuje nam w życiu. Świadomości, że bariery, które wyrastają przed nami to nic innego, jak tylko więzy, które sami na siebie narzuciliśmy i które sami możemy zerwać. A oprócz tego czerpania przyjemności z czystej chęci wykonywania danej czynności.

Uśmiech, mimo trudności.

Z książki bije bardzo wiele pozytywnej energii. Lopez Lomong często odwołuje się do Boga, któremu zawierza swoje życie. Na chrzcie, którego świadomie się podejmuje, przyjmuje imię Józef i jeszcze mocniej podąża za Stwórcą. Ofiaruje mu wiele – swoje wyniki w bieganiu, zdrowie, czy zwykłe, codzienności czynności.

Abstrahując od religii, autor jest człowiekiem pozytywnie nastawionym do życia. Pomimo niewyobrażalnych trudności, nie traci ducha. Zawsze wierzy, że może być lepiej i ta energia udziela się, kiedy przerzuca się kolejne kartki książki. Można odnieść wrażenie, że nawet w tak niewyobrażalnie ciężkich warunkach, nie przestaje się uśmiechać i delektować życiem, które posiada.

Bardzo łatwo jest zapomnieć, że wciąż czyta się o młodym chłopcu, który zasadniczo nie różni się niczym od chłopców z naszego kraju. Sudański (a po przyjęciu obywatelstwa – Amerykański) biegacz także rozmawia ze znajomymi, także się śmieje, gra w piłkę i uczy się w szkole, w której notuje, rysując patykiem po piasku. Nie jest dziwolągiem z innego świata. To wciąż człowiek – taki jak ja i Ty w jego wieku, i nie można o tym zapominać, bo dzięki temu wciąż możemy spojrzeć na skrajne ubóstwo w Afryce, jak na problem, który dotyczy również nas. Zdecydowanie zbyt łatwo izolujemy się od ludzkich problemów, które nas nie dotyczą. Tłumaczymy, że “oni są inni”, co jest bzdurą. Nieważne, czy to Lopez Lomong z Sudanu, Tomasz Bruch z Polski, czy Hikaru z Japonii. Wszyscy jesteśmy ludźmi i wszyscy mamy takie samo prawo do życia.

Nie poddawaj się i rozpocznij swój bieg po życie.

W moich oczach ta książka to przede wszystkim historia o tym, jak i dlaczego się nie poddawać. Choć w dzisiejszych czasach to nieco wyświechtane, to nie są to kolejne puste hasła bez pokrycia. Książka daje wam gotową i prawdziwą historię Lopeza Lomonga, która chwyta za serce i nie puszcza przez bardzo długi czas. Czego więcej nam potrzeba, aby wreszcie uwierzyć, że nasze życie jest naprawdę dobre? Mamy domy, rodziny, bliskich i przede wszystkim – bezpieczeństwo. Mam coś, czego nie ma miliony ludzi na świecie, ale mimo to narzekamy. Robimy coś, czego nie robił Lopez Lomong nawet w najstraszniejszych chwilach swojego życia. Dlaczego?

Bo nie tracił wiary. Wiary w siebie i w to, że uda mu się z tego wyjść. Wiary w możliwość spełniania swoich marzeń.

Znowu wracamy do nieznajomości barier. Czy gdyby Lopez Lomong w wieku piętnastu lat wiedział, że jego marzenie o wzięciu udziału w Olimpiadzie jest praktycznie niemożliwe, to kiedykolwiek by w niej wystartował? Bardzo mocno w to wątpię. Ale w tamtym czasie nie było nikogo, kto wybiłby mu ten pomysł z głowy. Na późniejszym etapie wielu mu nawet kibicowało. Rodzice, którzy go adaptowali, koledzy z drużyny, z którymi się ścigał i pierwsi biegowi trenerzy. Wiara była tym, czego potrzebował.

Bohater książki jest uosobieniem realizacji marzeń, kiedy sprzeciwia się nam dosłownie cały świat. Zauważmy, że na co dzień szukamy wymówek w postaci złej pogody i nieułożonych włosów, i dokładnie takie pierdoły przedkładamy na dążenie do celów. Zamiast działać, chwytamy się najmniejszego problemu, byleby tylko nie zacząć. Pamiętajmy, że są na świecie ludzie, których życie z niewiadomych powodów już na samym starcie ustawiło w roli przegranych, ale z jakiś niewiarygodnych przyczyn, oni byli w stanie wyprzedzić wszystkich i stanąć na szczycie.

Przypomnijmy sobie te wszystkie historie wielkich ludzi, którzy przecież nie od początku byli wielcy. Nikt nie rodzi się człowiekiem sukcesu. Trafne są słowa, które przypisuje się Billowi Gatesowi:

„Jeżeli urodzisz się słaby, to nie twoja wina. Ale jeśli umrzesz biedny, to jest twój błąd.”

Książka dla każdego!

Autobiografia Lopeza Lomonga udowadnia, że nieważne kim jesteś i skąd pochodzisz – stać Cię na więcej niż sądzisz. Nie na wszystko, bo pewnych barier (choćby genetycznych) przeskoczyć się nie da. Jednak często ogranicza nas coś, co sami tworzymy w swoim umyśle. Gdyby bohater naszego dzisiejszego wpisu wierzył w ograniczenia, zapewne nigdy nie wydostałby się z chatki, w której zamknęli go żołnierze, nigdy nie przetrwałby obozu w Kenii, nie wyleciałby do USA do rodziny zastępczej i nigdy nie pobiegłby na Olimpiadzie.

A już na pewno – nigdy nie zacząłby żyć tak, jak sobie wymarzył.

„Bieg po życie” to książka niesamowita. Czyta się ją bardzo szybko, ale w pamięci zostaje na bardzo długi czas. Pozwala spojrzeć na swoje życie z innej perspektywy i dostrzec te wszystkie małe, codzienne rzeczy, które dla nas są normalnością, a dla innych stanowią sferę marzeń. Nawet nie wiecie jak ciekawym doświadczeniem było dla mnie wzięcie prysznica tuż po skończonej książce, kiedy w głowie miałem obraz tych wszystkich biednych dzieci. Rodzi się w głowie niezwykła świadomość życia i wdzięczność za to, co się posiada.

Oczywiście nie gwarantuję tego efektu u wszystkich. Bo czytanie książki nie polega na przesuwaniu wzrokiem po literkach. Czytanie to konsumowanie i przeżuwanie tekstu. To wchodzenie w skórę bohatera i myślenie, co by się stało, gdybym to ja był w jego sytuacji. Książka to nie kolejna rzecz do odhaczenia. To okno na zupełnie inny świat.

Will Smith wcale się nie mylił. Bieganie i czytanie to klucz do życia. Jedno uczy, jak walczyć z samym sobą, a drugie jak pokonywać problemy, który wyrastają na drodze. Lopez Lomong pokazuje to swoim życiem…

Swoim BIEGIEM PO ŻYCIE.

„Koncepcja zachowań asertywnych zrodziła się z marzenia, aby znaleźć sposób, dzięki któremu człowiek mógłby być sobą prawdziwym, bez towarzyszącego mu lęku i poczucia winy.

Tak Maria Król-Fijewska rozpoczyna swoją książkę pt. „Trening asertywności: scenariusz i wykłady”. Niech was nie zwiedzie groźnie brzmiący tytuł! Ta książka nie gryzie. Wręcz przeciwnie. Uczy, jak wyznaczać granice, niszczyć swoje niewłaściwe przekonania także na swój temat, a do tego pokazuje, jak żyć według własnych zasad. Ostrzegam jednak, że nie jest to kolejny poradnik rozwoju osobistego, tak bardzo typowy dla czasów, w których żyjemy. Moim zdaniem to przewodnik, jak odnaleźć w sobie asertywność oraz cząstkę siebie pośród świata pełnego interakcji z drugim człowiekiem.

Wprowadzenie.

Wydanie książki pochodzi z roku 1993. Można więc powiedzieć, że w świecie postępu technologicznego i postrzegania trzydziestolatków za dinozaurów – jest ona stara. Jak wam to później pokażę – wciąż jednak piekielnie aktualna. Napisana została główne z myślą o psychologach, choć zdziwicie się, ile informacji będziecie w stanie odnieść do własnego życia. Podczas czytania wielokrotnie łapałem się na próbie rozróżniania pozyskiwanych informacji. Czy to przyda mi się w przyszłej pracy z drugą osobą? Czy może wykorzystam to w swoim życiu? Takie przełączanie się pomiędzy dwoma „jaźniami” bywało dla mnie trudne, choć na swój sposób rozwijające. Wymagało bowiem dodatkowego skupienia, a to z kolei skutkowało lepszym przyswajaniem materiału.

Źródło: www.antykwariatnws.pl

Ważne jest, abyście nie podchodzili do tej książki, jak do pozycji beletrystycznej. Rozumiem upodobania do Stephena Kinga, Remigiusza Mroza, czy Nicholasa Sparksa, ale to naprawdę nie jest opowiadanie, które możecie przeczytać podczas jedzenia obiadu. Potraktujcie tę książkę naprawdę poważnie, bo w przeciwnym wypadku nie odniesiecie z niej należytych korzyści. Szkoda waszego czasu. „Trening asertywności” to jedna z tych książek, która wymaga rzetelnej pracy. Nie tylko przeczytania, ale wkładu własnego.

Pisałem o tym w kontekście rozwoju osobistego. Czytanie książek jest przepiękną sprawą, ale jeśli tylko czytacie, a nie działacie, to marnujecie tylko potencjał danej wartości. Maria Król-Fijewska przekazuje czytelnikowi naprawdę przydatną wiedzę.

Czym jest asertywność?

Książka podzielona została na pięć głównych części.

Pierwsza z nich stanowi wprowadzenie do całego zagadnienia, jakim jest asertywność. W tym miejscu znajdziecie wyjaśnienie pojęcia, a także poznacie sposoby pracy nad tą wartością głównie w kontekście działalności z klientami.

„Zachowanie asertywne to zespół zachowań interpersonalnych, wyrażających uczucia, postawy, życzenia, opinie lub prawa danej osoby w sposób bezpośredni, stanowczy i uczciwy, a jednocześnie respektujący uczucia, postawy, życzenia, opinie i prawa innej osoby (osób).”

Innymi słowy, asertywność oznacza dać sobie prawo do wyrażania siebie w sposób zgodny z własnym przekonaniem, bez ingerencji w życie drugiego człowieka, respektując jego prawo do bycia sobą.

Także w tej części dowiecie się, że asertywność nie jest definiowania tylko poprzez komunikaty werbalne. Dotyczy ona również postawy ciała, czy tonu głosu. Również sposób wyrażania uczuć jest bardzo ważny. Jeśli pragniecie komuś odmówić, w odpowiedzi na jego propozycję i zamiast prostego: „Nie, nie chcę”, mówicie „Przepraszam, że Ci to mówię i pewnie ranię Twoje uczucia, ale chyba nie mogę się na to zgodzić”, to myślę, że asertywność w tym wypadku nie działa tak, jak działać powinna. Jak widać, odmowa zachodzi, ale jest tak skrzętnie zawoalowana, iż jej skuteczność będzie zapewne marna. Choć nie chcę niczego wyrokować, bo w rzeczywistości nie jest to wcale tak oczywista sprawa.

Scenariusze.

Część druga przedstawia scenariusz treningu asertywności.

Choć może się wydawać, że informacje zawarte w tym rozdziale są przeznaczone przede wszystkim dla osób, zajmujących się prowadzeniem grup terapeutycznych, to zapewniam was, że warto przejść przez tę część. Można z niej wyciągnąć wiele dobrego, a opisane w niej ćwiczenia być może zainspirują was do zmiany własnego postępowania. Ponadto sam opis poszczególnych ćwiczeń jest barwny oraz pouczający.

Trening asertywności dzieli się na trzy etapy, a każdy kolejny polega na wykorzystywaniu wiedzy pozyskanej na poprzednich etapach.

I

Pierwszy powinien być rozłożony na dwa dni. Zawiera w sobie takie elementy, jak ćwiczenia dotyczące przyjmowania opinii  i uczuć innych, reagowania na krytykę, wyrażania uczuć pozytywnych, a także negatywnych, czy wyrażanie osobistych przekonań. To właśnie w tej części dowiedziałem się, że w wielu sytuacjach powinniśmy koncentrować się nie na osobie, ale na danej sytuacji. Idąc więc do sklepu obuwniczego, aby złożyć reklamację, nie powinniśmy zastanawiać się, czy aby na pewno nie sprawimy pani ekspedientce kłopotu swoim zachowaniem, tylko musimy skupić się na zadaniu. Chcę oddać buty, więc idę w odpowiednie miejsce i to robię. Mam do tego prawo! Pamiętacie? Skupianie się w takich sytuacjach na uczuciach drugiej osoby, mogłoby spowodować, że zostalibyśmy w domu. Razem z butami, których nie chcemy.

II

Drugi etap może być rozłożony zarówno na jeden, jak i dwa dni. Jest on już nieco głębszy. Z tej części płyną bardzo duże profity dla rozwoju czytelnika. Przede wszystkim samo zaprezentowanie monologu wewnętrznego, jako siły, o której mocy nie zdajemy sobie na co dzień sprawy, jest bardzo wartościowe. Traktujemy go jako coś normalnego, nie wiedząc nawet, jak wiele wnosi on do naszego życia. Podszeptuje, trąca nas i ukierunkowuje w określoną stroną, a my nawet o tym nie wiemy! Kolejną nauką jest skupianie się nie na emocjach, ale na zachowaniu, co pozwala nam płynnie przejść od punktu A do punktu B bez niepotrzebnych, natrętnych myśli.

III

Trzeci etap również może trwać jeden lub dwa dni i w głównej mierze jest skupiony na wiedzy, którą byliśmy w stanie poznać, podczas poprzednich etapów. Znajdują się tam takie bloki tematyczne, jak „asertywna reakcja na własne poczucie krzywdy lub winy”.

Jak asertywność wygląda w codziennych sytuacjach?

Część trzecia książki przedstawia opisy indywidualnych prac.

Autorka przytacza kilka przypadków, które potrafią sporo pokazać czytelnikowi. Na przykładzie innych osób, możemy zobaczyć, jak nie wygląda asertywne zachowanie i co zrobić, aby takim ono było. Z każdej sytuacji jesteście w stanie wychwycić kilka najważniejszych puent, których stosowanie może wam pomóc w budowaniu asertywności w swoim życiu.

Ponadto po rzetelnym przyswojeniu poprzedniej części książki, dostrzeżecie pewne mechanizmy działania, które powtarzają się w zaprezentowanych sytuacjach. Można więc rzec, że na podstawie podanych przykładów, otrzymujemy szansę ujrzenia w praktyce tego, co do tej pory widzieliśmy tylko w sposób teoretyczny.

Materiały, które można wykorzystać.

Część czwarta zawiera trzy – z mojego punktu widzenia – bardzo ważne załączniki. Nie musicie przez nie przechodzić od razu, ale myślę, że warto je zapisać, bo niosą one ze sobą pewną wartość, która może wam się przydać w toku życia. Zwłaszcza na początku budowania postawy asertywnej.

• Mapa asertywności pozwoli wam zajrzeć w głąb siebie i ujrzeć, czy wasze postawy i zachowania przejawiają asertywność, czy też coś zgoła innego. Pamiętajcie jednak, iż jest to rodzaj pewnego testu, który może wam coś sugerować, ale nie może oznaczać ostatecznego wyroku. Krytyczne myślenie moi drodzy!
• Zestaw tekstów anty- i pro-asertywnych to zbiór krótkich komunikatów, które możemy stosować względem siebie, w monologu wewnętrznym, aby wzmocnić w sobie postawę asertywną lub ją osłabić. Tych drugich nie polecam stosować, choć warto się z nimi zapoznać, aby zobaczyć, jak wiele z nich używamy w codziennym życiu, czasami nawet nie do końca zdając sobie z tego sprawę. Warto porównać je z tekstami pro-asertywnymi i przemodelować tak, aby wspomagały nas, a nie osłabiały.
• Pięć praw Fensterheima to zbiór przykazań dla osób, które pragną reprezentować sobą pewien stopień asertywności. Nie będę ich tutaj przytaczał. Sami sprawdźcie!

Wykłady, na które warto chodzić.

Część czwarta obejmuje wykłady. Choć w studenckiej filozofii, termin ten w wielu przypadkach oznacza również brak zajęć, zachęcam, abyście w tym wypadku potraktowali je jako zajęcia obowiązkowe.

Trzynaście wykładów, które dają czytelnikowi sporą dawkę wiedzy. Spektrum poruszanych tematów jest dość szerokie. Tak więc w tym rozdziale będziecie mogli przeczytać o asertywności i asertywnym zachowaniu, obronie swoich praw (także w sytuacjach społecznych), czy reagowaniu na krytykę oraz o asertywnym sposobie przyjmowania ocen.

Ostrzegam jednak, że choć tę część czyta się naprawdę przyjemnie, co jest niewątpliwym walorem, nie można zapominać, jaki cel ma ta książka. Dlatego warto skupić się na tym, aby poprawić pewne mankamenty w swojej postawie. Z tego więc powodu zachęcam do skrupulatnego zgłębienia tematu i rzetelnego przemyślenia czytanych słów. Dzięki temu dowiecie się między innymi, dlaczego powstrzymywanie się przed asertywnością z powodu lęku przed urażeniem rozmówcy, może mieć ostatecznie bardzo negatywne skutki. Także zostaniecie zapoznani z pojęciem zakłopotania oraz sposobem wyrażania uczuć teoretycznie negatywnych, które w społeczeństwie są tak często piętnowane. Zauważmy, że wolno okazywać nam radość, zadowolenie, miłość, ale odczuwamy blokadę przed ekspresją gniewu, czy smutku.

Zwróćcie uwagę na procedurę stopniowania reakcji autorstwa Pameli Butler. Znajdziecie ją w wykładzie numer dziewięć. Niektóry na pewno otworzy ona oczy na sposób, w jaki można wyrażać swój gniew, bez natychmiastowej ekspansji na wolność drugiego człowieka.

Warto więc, czy nie warto?

Sumienne przepracowanie książki da wam jeszcze jedną, ważną rzecz.

Wątpliwości.

Powinniście je przeanalizować oraz przede wszystkim oszlifować we własnym zakresie – w głowie oraz w działaniu. Na własnym przykładzie mogę stwierdzić, że lista pytań, które się we mnie narodziła i którą spisałem w notatniku, przekroczyła moje najśmielsze oczekiwania. Warto to jednak zrobić i warto także zadbać, aby te pytania sobie stawiać. Umiejętne pytanie może wzbudzić w nas refleksję, w celu wydobycia odpowiedzi. Odpowiedź natomiast może ukazać nam nowe furtki, których do tej pory nie widzieliśmy lub widzieć nie chcieliśmy.

Przyznam się, że dla mnie bardzo trudne jest określenie granicy między egoizmem a asertywnością. Gdzie zaczyna się egoizm? Gdzie kończy się asertywność? Trudno powiedzieć. Pewne jest jednak, że wszystkich ludzi – choćbyśmy bardzo tego chcieli – nie możemy uszczęśliwić. Warto pomyśleć o sobie i swoich potrzebach, nie zapominając o drugim człowieku. Mówiłem, że to nie jest łatwe!

Asertywność oznacza właśnie postępowanie według własnych wartości i własnych potrzeb. Można rzec, że asertywność to bycie sobą.

Książkę definitywnie polecam każdemu. Można z niej wynieść wiele dobrego, choć trzeba włożyć w to nieco pracy. Polecam również otwarte głowy, chłodne umysły i umiejętność krytycznego myślenia. Tego nigdy za wiele.

I idąc za słowami autorkami:

Żył skromnie. Nie wychylał się. Robił to, co kochał i potrafił odnaleźć w tym większy, głębszy sens. Zawsze na uboczu. Zawsze odizolowany od świata, ale z własnego wyboru. Starający się szukać ścieżek, które będą dla niego odpowiednie. Miłośnik majsterkowania, co do którego miał dar. Lubił jazdę na rowerze. Kochał dzieci, a dzieci kochały jego. Spokojny, opanowany, ale zawsze poszukujący sensu życia. Żył niestandardowo. Był po wielu przejściach. Kochał podróżować, ale przede wszystkim rozkochał w sobie góry. A zwłaszcza tą jedną, jedyną…

Nanga Parbat.

Oto cały Tomasz Mackiewicz.

Źródło: www.przegladsportowy.pl

Autor Mariusz Sepioło.

Zabierając się za czytanie książki, ogromnie bałem się, że została ona napisana „na kolanie” i nie znajdę w niej nic, co mogłoby szczególnie zainteresować czytelnika, poza ckliwymi opisami. To być może brzmi brutalnie, ale niestety jest tak, że tragedia ludzka, przyciąga wiele osób, które w mniej lub bardziej jawny sposób, chcą na tym w pewnym sensie zarobić. Dlatego obawiałem się, że Nanga Dream, to książka, wykorzystująca rozgłos, jakie zyskało wydarzenia ze stycznia 2018 roku na górze Nanga Parbat.

Jednak już od pierwszych stron zostałem bardzo pozytywnie zaskoczony!

Przede wszystkim zacznijmy od tego, że autor książki – Mariusz Sepioło to nie jest pierwszy lepszy autor, który nie jest zorientowany w temacie. Naturalnie nie jest to osoba, która może podzielić się własnym komentarzem, znając bieżące wydarzenia z autopsji, jak to ma miejsce, chociażby w „Anatomii Góry” Rafała Froni. Niemniej jednak, w moim odczuciu działa to na korzyść tej pozycji.

Mariusz Sepioło to autor, który w dorobku ma już takie książki, jak „Himalaistki. Opowieść o kobietach, które pokonały każdy szczyt” oraz „Ludzie gady”. Warto również dodać, że wszystkie jego książki zbierają naprawdę pozytywne noty, choć nie są to pozycje, które królowałby w rankingach bestsellerów.

W mojej ocenie jest to wina raczej tematyki, jaką on porusza, która nie jest zanadto popularna w obecnych czasach, a nie koniecznie samej jakości książki.

Czy Tomasz Mackiewicz został stworzony przez tragedię?

Mariusz Sepioło wciela się przede wszystkim w rolę osoby, które przeprowadza rozmowy z osobami najbardziej znającymi życie głównego bohatera, jakim naturalnie jest Tomasz Mackiewicz. Trzeba mu oddać, że robi to naprawdę wnikliwie. Obrazy, jakie ujawniają się naszym oczom, po czytaniu kolejnych wypowiedzi bliskich osób Tomka, są nad wyraz żywe i przede wszystkim – osobiste. Trudno mi jest sobie wyobrazić, ile nerwów i sił, kosztowała autora każda taka rozmowa.

W książce znajdziemy wypowiedzi, chociażby taty Tomasza Mackiewicza, jego pierwszej oraz drugiej żony, a także przyjaciół.

Tak naprawdę, zanim jeszcze przewróciłem pierwszą stronę, stanąłem przed dylematem natury moralnej. Trudno się o tym mówi, zwłaszcza że Tomasz Mackiewicz nie żyje i wydarzenia na Nanga Parbat były niewątpliwie tragedią. Jednak zadałem sobie jedno, fundamentalne pytanie:

„Czy gdyby nie tragedia na Nanga Parbat, to czy kiedykolwiek tak szeroka opinia publiczna, usłyszałaby o Tomaszu Mackiewiczu?”

Nadal podtrzymuję swoją odpowiedź, a brzmi ona:

Wątpię.

To brzmi brutalnie, ale czy tak właśnie nie jest? Czy tak nie jest, że zaczynamy się interesować wieloma sprawami dopiero wtedy, kiedy je tracimy lub kiedy nabierają rozgłosu? A skąd się często bierze ten rozgłos? Nierzadko właśnie z tragedii.

Źródło: www.national-geographic.pl

Po przeczytaniu tej książki i zapoznaniu się z kilkoma innymi źródłami, odnoszę jednak nieodparte wrażenie, że ten brak rozgłosu Tomaszu Mackiewiczowi w ogóle mu nie przeszkadzał. Ba… On go w ogóle nie potrzebował. A przynajmniej tak wynikało z jego wypowiedzi, stylu życia i sposobu na nie, jakie preferował, a było one co najmniej nietuzinkowe. Na końcu książki możemy przeczytać słowa Wojciecha Kurtyki (jednego z najznakomitszych polskich himalaistów), który opisuje nimi zmarłego Mackiewicza:

„To był człowiek z innej bajki, z innej planety. […] Tomek był w tym gównianym świecie absolutną perełką, miał w sobie czystość motywacji i wielką potrzebę kontaktu z górami.”

Zacznijmy jednak od początku…

Złe, dobrego początki.

Tomasz Mackiewicz urodził się 13 stycznia 1975 roku. Od dziecka wychowywał się w Działoszynie. Miał starszą od siebie siostrę Agnieszkę, która w przyszłości wielokrotnie będzie się o niego troszczyć i dbać. Jego ojcem był Witold Mackiewicz, którego wypowiedzi przytaczane w książce pomagają nam jeszcze mocniej zagłębić się w świat Tomka. Od razu widzimy, że Tomasz był bardzo związany z wiejską przestrzenią. Od najmłodszych lat cenił sobie swobodę, co ułatwiało mu mieszkanie u dziadków i brak kontroli rodziców, którzy żyli w Częstochowie. Dlatego przeprowadzka w późniejszym wieku właśnie do tego większego miasta, nie działała na niego pozytywnie. Dziś powiedzielibyśmy, że popadł w złe towarzystwo, ale on po prostu nie potrafił znaleźć swojego miejsca. Swoje nowe otoczenie opisywał:

„Wszyscy mieli jakieś inne zupełnie priorytety i one wszystkie były z dala od natury.”

Wiecznie szukał…

Młody Tomasz Mackiewicz odnajduje nie to, czego od zawsze szukał i za co potem zginął… Najpierw wącha klej, na czym przyłapuje go ojciec. Wścieka się. Jakiś czas później, Tomek wraca do domu naćpany. Wiecie, co mówi mu ojciec, który – warto nadmienić – nawrócił się i gorąco wierzy w Boga, odkąd przeżył nowotwór jelita grubego, gdzie dawano mu raptem trzy miesiące życia?

„Za bardzo cię kocham, żeby patrzeć, jak umierasz na własne życzenie. Tu masz spakowaną walizkę. Opuść mój dom.”

Powtórzył mu to następnego dnia, kiedy Tomasz był świadomy rzeczywistości. Przejął się. Poprosił o pomoc i ojciec mu pomógł. Zaprowadził go ludzi, którzy wiedzieli o takich sprawach o wiele więcej.

I właśnie w tej sposób Mackiewicz trafił do Monaru w Gaudynkach. Jest to wieś na Mazurach, w której nasz główny bohater spędził kilka lat swojego życia, które uleczyły go z nałogów, a dodatkowo w pewien sposób ukształtowały. Chciałbym w tym miejscu wtrącić dygresję, że to może wydać się dziwnie, ale to już kolejna recenzja książki, w której mamy sposobność poznać Monar. Wcześniej była o nim mowa w książce pt. „Najlepszy” z Jerzym Górskim w roli głównej.

Poszukiwanie siebie.

Pobyt  w Gaudynkach ma wiele swoich dobrych stron – przechodzi na weganizm, przestaje jeść mięso i według opinii innych, daje mu to siłę do przezwyciężania innego, silniejszego nałogu, jakim były narkotyki. Poznaje również Witka Kondrackiego. Chłopaka, który podobnie jak Mackiewicz ćpał i wręcz balansował na granicy życia i śmierci. Jednak to nie on wywrze na życiu Tomasza tak wielkie znaczenie. Chodzi tu o jego siostrę – Joannę, która w przyszłości stanie się żoną Tomka i wyda mu dwójkę dzieci.

Zanim jednak do tego dojdzie, czekać go będzie wiele perypetii. Wiele przegadanych godzin, wiele wspólnych wyjść, spotkań i wiele godzin majsterkowania przy przeróżnych narzędziach. Bo trzeba zaznaczyć, że Tomasz Mackiewicz był prawdziwą złotą rączką. Potrafił ze starego grata, zrobić prawdziwe arcydzieło. Sprawiało mu to radość i uwalniało go.

Jednak w całym jego życiu nie to było najważniejsze. Przełomowym dla niego momentem było poznanie Witolda Kondrackiego – seniora. Ojca Witka, a także jego przyszłego teścia. Człowieka, który zwiedził cały świat. Był profesorem i pracował naukowo. Był również niewidomy odkąd w wyniku felernego wypadku, wybuch pozbawił go wzroku w dzieciństwie. Lubił eksperymentować. Interesowała go chemia i to właśnie chemiczny eksperyment zgasił mu światło przed oczami na zawsze.

Po wyjściu z Monaru, Tomasz nie potrafił odnaleźć swojego miejsca. Jeździł, szukał, pomieszkiwał u znajomych, u rodziców. Ciągle był w ruchu. Sam twierdził, że jego dom jest tam, gdzie powiesi swoją czapkę. Zresztą bardzo je lubił. Stąd wzięło się jego przezwisko – Czapkins. W pewnym momencie trafia do domu Kondrackich i od tego momentu jego życia zmienia się. Godzinami rozmawia z profesorem, który opowiada mu o odległych krajach. Coraz bardziej rozumie, że właśnie tego pragnie. Widzi w tym wszystkim dla siebie szansę.

Jego pierwsza żona powie o nim:

„On był w tym wszystkim trochę kanciasty. […] Tomek czuł się inny, gorszy.”

Tomasz Mackiewicz był człowiekiem czynu, słowa wprowadza w życie.

I tak się wszystko zaczyna…

Duchowe nawrócenie.

„W sumie poszwendałem się po Azji przez rok, bez kasy, czasem na nielegalu przekraczałem granice. Kazachstan, Rosja. Ta wyprawa pokazał mi, że nie ma się czego bać, że świat stoi otworem, można próbować.”

Podczas swojego pobytu, pracował między innymi u doktor Heleny Pyz, w ośrodku dla trędowatych w Indiach. Kochał podróżować na rowerze. Pewnego razu, kiedy kończyła mu się wiza, musiał udać się do odległego o 2500 kilometrów Bangladeszu. Co robi Tomasz? Wsiada na rower i po prostu jedzie. Wszyscy się martwią. Nikt nic nie wie, a Tomasz jest w swoim żywiole.

Wielu twierdziło, że Tomasz w Indiach nawrócił się, ale z książki wynika, że nigdy nie był zanadto religijny. Siostra jego pierwszej żony – Małgosia Sulikowska, twierdziła, że bliżej było mu do buddyzmu, a wiadomości na temat nawrócenia są naciągane.

Według mnie nawrócenie w istocie mogło nastąpić, ale nie miało żadnego związku z religią, ale duchową przemianą. Bo niewątpliwie wyprawa do Indii, Tomasza przemieniła. Uwierzył, że można coś zrobić i dla mnie jest to po prostu prosty, ale też piękny przykład o tym, co w życiu możemy, a czego nie. Nie miał pieniędzy – pojechał. Nie znał kraju – pojechał. Brakowało mu wszystkiego – pojechał. Dlaczego? Bo chciał.

Niestety my tak nie potrafimy, a wielu z nas jest zagubionych. W przeciwieństwie jednak do Tomasza, my nie szukamy, ale siedzimy i narzekamy, oczekując, że „samo przyjdzie”.

Źródło: www.tvp.info

Zachłyśnięcie się górami.

„Wszystko zaczęło się wtedy, gdy poznałem Marka Klonowskiego” – powiedział Tomasz Mackiewicz i trudno się z tymi słowami nie zgodzić. Poznaje go pewnego dnia w Irlandii, do której wyjeżdża razem z żoną Joanną i w której znajduje swój drugi dom. W międzyczasie po raz pierwszy Tomek próbuje również wspinaczki skałkowej i wszyscy, którzy go obserwują, zgodnie twierdzą, że ma talent. Mówią o nim, że płynie, a nie chodzi. To tylko jeden z wielu talentów do wspinaczki, jakie posiadał.

Innymi było m.in. bardzo dobre rozeznanie się w terenie oraz zadziwiająca wydolność, która pozwała mu wytrwać na wysokościach dłużej, niż ktokolwiek mógłby sądzić. Ta sama zdolność w przyszłości miała go zgubić…

Razem z Markiem Klonowskim zdobywają najwyższy szczyt Kanady Mount Logan, gdzie dla Tomka rozgrywa się właśnie przygoda życia. Marek to już bardziej doświadczony wspinacz. Zdobywca m.in. Elbrusa i Denali po podróży autostopem od Nowego Jorku do Alaski.

Następny cel? Chan Tengri.

Zobaczcie proszę reakcję babci Tomka na wieść o jego kolejnej podróży. Teraz, kiedy wiemy już, co stało się na zboczach Nanga Parbat, jej słowa nabierają głębszego znaczenia…

Oczywiście zdobywa go, ale nie bez trudności. Wyprawa ma dla niego jednak wymiar o wiele większy. Na szczyt – w małym pudełeczku – zanosi prochu swojego zmarłego dziecka. To również zostało uwiecznione na nagraniu, na którym widać bardzo wzruszonego Tomka

Mistyczna relacja z Nanga Parbat.

Związek Tomasza z „Nagą Górą” był bardzo osobisty. Traktował ją nie tylko, jako coś do zdobycia. Dla niego wejście na nią było celem samym w sobie. A świadczyć o tym może fakt, że próbował wejść na nią siedem razy.

Za siódmym mu się udało… Ale góra wzięła swoją ofiarę. Pozwoliła się zdobyć, ale zwycięzcę zebrała ze sobą…

Piękne są słowa księdza, który znał rodzinę Mackiewiczów. Powiedział je do Witolda – ojca Tomasza:

„Ja Ci nawet nie będę składał kondolencji. Tomek pozostał tam, gdzie ulokował swoją wielką miłość – Na Nadze. Ja się, Witold, zawsze modlę: jeśli śmierć, to tylko przy ołtarzu.”

Kolejna lekcja, jaką wszyscy powinniśmy poznać. To może być dla wielu zbyt mocne, a już na pewno dla wielu nieosiągalne, ale jeśli ginąć, to w imię tego, w co się wierzy…

Nie będę rozwodził się na temat tego, co wydarzyło się na Nanga Parbat. O tych wydarzeniach wciąż możecie przeczytać w Internecie. Znajdziecie tego bez liku. Zamiast tego, chciałbym jeszcze poświęcić parę słów Tomkowi.

Outsider w każdym calu.

Tomasz Mackiewicz był niewątpliwie outsiderem i postacią niezwykle barwną, ale pod pewnym względem też tragiczną. Wyłania nam się obraz człowieka, który nie godził się na panujący na świecie porządek. Odrzucił środowisko górskie, choć nie można oprzeć się wrażeniu, że to ono pierwsze odrzuciło jego. Konflikt na linii Mackiewicz – PZA, eskalował i przybierał przeróżne postacie. Ci drudzy strasznie ignorowali jego oraz Marka Klonowskiego. Uważali ich za niedoświadczonych nowicjuszy, dlatego że nie mieli praktyki w Tatrach, czy Alpach.

A Mackiewicz miał po prostu swój własny styl i to trzeba mu oddać.

W mojej ocenie Tomasz Mackiewicz był outsiderem wiecznie poszukującym siebie. Szukał sensu życia i ten sens znalazł na Nanga Parbat. To ją wyjątkowo ukochał. Nawet wtedy, gdy Simone Moro, jako pierwszy człowiek w historii zdobył ją zimą, Tomek nie poddał się. Walczył dalej i to może tylko świadczyć, że nie chodziło mu wyłącznie o zaszczyty i bycie najlepszym.

On to po prostu kochał.

Nie był oczywiście bez wad. Skłócił się ze swoim przyjacielem Markiem Klonowskim. Zarzucał Simone Moro kłamstwo w kwestii zdobycia szczytu. Związał się z drugą kobietą, która potem została jego żoną.

Ale w świetle tego wszystkiego, Tomasz Mackiewicz, nie był człowiekiem, który robiłby to z czystej nienawiści, złości, czy niechęci. On po prostu taki był. Na swój sposób uroczy, ale też inny i wyobcowany.

Góry – Jego miejsce na Ziemi.

Góry dały mu wolność. To w nich szukał siebie. To na Nanga Parbat odnalazł swój sens życia. Myślał o niej, mówił. On nią żył.

Historia jest tym bardziej tragiczna, że Tomasz Mackiewicz wydaje się po prostu normalnym, zwykłym człowiekiem. Takim jak ja, czy Ty drogi czytelniku. Prosty, miły i uśmiechnięty. Nie mam zamiaru się tego wstydzić, ale oglądając filmiki na YouTube z jego życia, w oku kręci się łza. Zresztą… Spójrzcie sami, chociażby na to krótkie nagranie:

Tomasz Mackiewicz właśnie taki był i nie przychodzi mi nic innego do głowy, jak mógłbym go jeszcze inaczej określić.

„Jestem tego pewny, w głębi duszy o tym wiem, że gdzieś na szczycie góry, wszyscy razem spotkamy się”

…